Znaki poziome

znaki poziome

Oznakowanie poziome, znane jako znaki serii P, stanowi jeden z najważniejszych elementów organizacji i bezpieczeństwa ruchu drogowego w Polsce. Umieszczone bezpośrednio na nawierzchni jezdni, linie, strzałki, napisy i symbole kierują kierowców, wyznaczają pasy ruchu, informują o ograniczeniach i ostrzegają przed niebezpieczeństwami – często szybciej i bardziej intuicyjnie niż znaki pionowe.

Dlaczego oznakowanie poziome jest tak istotne?

Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Infrastruktury (Dz.U. 2019 poz. 2311 z późn. zm.), celem znaków poziomych jest:

Zwiększenie bezpieczeństwa uczestników ruchu drogowego
Usprawnienie ruchu pojazdów

Przekazywanie jasnych informacji nawet tam, gdzie znaki pionowe są niewystarczające lub niemożliwe do zastosowania (np. na długich prostych odcinkach, w tunelach czy przy złej widoczności).

Znaki P muszą być widoczne, wykrywalne i czytelne z odpowiedniej odległości – zarówno dla kierowców tradycyjnych, jak i systemów wspomagania (ADAS). Wykonuje się je z trwałych, odblaskowych materiałów, które gwarantują widoczność w dzień, w nocy i przy niekorzystnych warunkach atmosferycznych.

Ze względu na grubość użytego materiału oznakowanie poziome dzieli się na:

– cienkowarstwowe 0,3-0,8 mm (mierzone na mokro)
– grubowarstwowe 0,9-5 mm
– punktowe elementy odblaskowe do 25 mm.

Wymagania techniczne

Zgodnie z pkt 1.3 Załącznika nr 2, oznakowanie poziome musi charakteryzować się:

Doskonałą widocznością przez całą dobę, w tym w warunkach ograniczonej przejrzystości (deszcz, mgła, zmierzch).

Wysokim współczynnikiem odblaskowości (RL – retrorefleksja) także na mokrej nawierzchni.

Odpowiednią szorstkością zbliżoną do parametrów nawierzchni jezdni (wskaźnik SRT), zapewniającą przyczepność opon.

Odpornością na ścieranie, zabrudzenia i działanie czynników atmosferycznych.

Szybką i ekologiczną metodą aplikacji, bez pozostawiania trwałych śladów przy oznaczeniach tymczasowych.

Materiały muszą posiadać aktualne atesty i spełniać wymagania normy PN-EN 1436 (właściwości użytkowe oznakowania poziomego). Parametry techniczne (widoczność dzienna Qd, odblaskowość nocna RL, szorstkość) są regularnie kontrolowane, a wartości minimalne zależą od klasy drogi i natężenia ruchu.

Okres trwałości używanych materiałów

Trwałość oznakowania poziomego zależy od rodzaju materiału, grubości warstwy oraz natężenia ruchu. Rozporządzenie i powiązane wytyczne (m.in. GDDKiA) określają orientacyjne okresy:

Farby rozpuszczalnikowe / chlorokauczukowe – 1-2 lata
Farby/masy chemoutwardzalne (dwuskładnikowe) – do 3 lat (drogi miejskie i o średnim ruchu).

Masy termoplastyczne (grubowarstwowe) – 3-5 lat lub więcej (drogi o dużym natężeniu, autostrady).

Taśmy prefabrykowane – do 5 lat (oznaczenia punktowe lub uzupełniające).

Okres trwałości jest określany na podstawie skali LCPC (badania przyspieszonego starzenia) i musi gwarantować utrzymanie minimalnych parametrów odblaskowości i widoczności przez cały zakładany czas użytkowania. Na drogach krajowych i autostradach stosuje się wyższe standardy trwałości.

Linie Segregacyjne

Znak P-1a

Linia pojedyncza przerywana długa – stosuje się do wyznaczenia pasów ruchu pomiędzy skrzyżowaniami na drogach o dopuszczalnej prędkości powyżej 70 km/h. Po znaku P-1a mogą następować lub go poprzedzać znaki: P-1b, P-1c, P-1d, P-1e i P-6. Długość linii pojedynczej przerywanej – długiej powinna wynosić co najmniej 120 m.

Znak P-1b

Linie przerywana krótka – stosuje się do wyznaczenia pasów ruchu pomiędzy skrzyżowaniami na drogach o dopuszczalnej prędkości do 70 km/h. Po znaku P-1b mogą następować znaki: P-1a, P-1c, P-1d, P-2a, P-4 i P-6. Długość linii pojedynczej przerywanej – krótkiej powinna wynosić co najmniej 50 m.

Znak P-1c

Linia pojedyncza przerywana – wydzielająca – stosuje się do

oddzielenia od pasa ruchu następujących pasów:

– włączania
– wyłączania
– przeplatania
– dla autobusów i rowerów (odcinki początkowe i końcowe)
– wydzielonych dla pojazdów skręcających na wlotach skrzyżowań
– zanikających.

Znak ten w podanej wielkości stosuje się niezależnie od dopuszczalnej prędkości na drodze.

Po znaku P-1c mogą następować znaki: P-2b, P-7a i P-7b.

P-1d

Linia pojedyncza przerywana – prowadząca wąska – stosuje się do oddzielenia pasów ruchu w tym samym kierunku na skrzyżowaniach wzdłuż dróg z pierwszeństwem, niezależnie od dopuszczalnej prędkości na drodze.

Znak P-1d może być poprzedzony znakami: P-1a, P-1b, P-2a i P-3b, a następować po nim mogą znaki: P-1a, P-1b i P-3b.

P-1e – Linia pojedyncza przerywana

Szeroka – stosuje się do oddzielenia przeciwnych kierunków ruchu w ciągu linii podwójnych P-4 lub P-3a na skrzyżowaniach lub włączeniach do jezdni oraz do umożliwienia przejazdów poprzecznych na zjazdach w ciągu linii P-2b wydzielającej pas ruchu dla autobusów i rowerów.

Znak P-2a – linia pojedyncza ciągła

Wąska – stosuje się do oddzielania pasów ruchu przeznaczonych do jazdy w tym samym kierunku, niezależnie od dopuszczalnej prędkości na drodze. Znak P-2a powinien być poprzedzony znakiem P-6, a następować po nim mogą znaki: P-1a, P-1b, P-1d i P-3b. W obszarze zabudowanym, na drogach o dopuszczalnej prędkości do 60 km/h, znak ten można poprzedzać znakiem P-1b. Długość linii pojedynczej ciągłej – wąskiej powinna wynosić co najmniej 20 m.

Znak P-2b – linie pojedyncza ciągła

Szeroka – stosuje się do oddzielenia pasów ruchu przeznaczonych do jazdy w tym samym kierunku, niezależnie od dopuszczalnej prędkości na drodze, jako linię poprzedzającą lub kontynuującą linię P-1c, oraz wydzielenia pasów ruchu dla autobusów lub rowerów przeznaczonych do jazdy w tym samym kierunku. Długość linii powinna wynosić co najmniej 20 m.

Znak P-3a

Linia jednostronnie przekraczalna – długa – stosuje się do rozdzielenia przeciwnych kierunków ruchu pomiędzy skrzyżowaniami, jeżeli zabroniony jest przejazd na sąsiedni pas ruchu od strony linii ciągłej. W szczególności znak jest stosowany na jezdniach dwukierunkowych dwupasowych w rejonach:

– łuków poziomych i pionowych wypukłych o niedostatecznej widoczności
– przejazdów kolejowych i tramwajowych
– przejść dla pieszych

Znak P-3b

Linia jednostronnie przekraczalna – krótka – stosuje się, jeżeli zabroniony jest przejazd na sąsiedni pas ruchu (sąsiednią część drogi) od strony linii ciągłej. W szczególności stosowany jest na skrzyżowaniach i wlotach skrzyżowań oraz oznaczeniach krawędzi jezdni przy wyjazdach z obiektów przydrożnych lub przejazdach przez pasy dzielące jezdnie. Znak ten stosuje się niezależnie od dopuszczalnej prędkości na drodze.

Znak P-4 linie podwójna ciągła

Linia podwójna ciągła wyznacza granicę, której zabrania się przekraczać z obu stron. Jest stosowana na odcinkach dróg o podwyższonym ryzyku kolizji, gdzie konieczne jest całkowite wyeliminowanie możliwości wyprzedzania lub zmiany pasa ruchu. Długość linii podwójnej ciągłej powinna wynosić co najmniej 20 m.

Znak P-5

Linia podwójna przerywana – stosuje się do wyznaczenia pasa o zmiennym kierunku ruchu, na który wjazd jest zamykany lub otwierany sygnałami świetlnymi nadawanymi przez sygnalizator S-4.

Znak P-6

Linia ostrzegawcza – stosuje się do ostrzegania kierujących pojazdami o zbliżaniu się do niebezpiecznego miejsca, w szczególności odcinka drogi, na którym zastosowano linie: P-2a, P-3a lub P-4, przez które przejeżdżanie jest zabronione.

Znak P-6 umieszcza się niezależnie od dopuszczalnej prędkości na drodze.Znak ten może być poprzedzony znakami P-1a lub P-1b, a następować po nim mogą znaki: P- 2a, P-3a i P-4. Długość linii ostrzegawczej powinna wynosić co najmniej:

– 50 m na drogach o dopuszczalnej prędkości do 70 km/h
– 100 m na drogach o dopuszczalnej prędkości powyżej 70 km/h.

W obszarze zabudowanym dopuszcza się niestosowanie linii P-6 i stosowanie linii P-2a, P-3a lub P-4 bezpośrednio po linii P-1b.

Znak P-6a – Linia ostrzegawcza – naprowadzająca

Stosuje się do ostrzegania kierujących pojazdami o zbliżaniu się do odcinka, przed którym zastosowano linie P-3a lub P-4, i oznacza nakaz powrotu na prawy pas ruchu. Znak P-6a stosuje się na drogach dwukierunkowych o dopuszczalnej prędkości powyżej 70 km/h przed łukami poziomymi i pionowymi, które nie są z daleka widoczne przez kierujących, a także przed wysepkami rozdzielającymi pasy ruchu.

Linie krawędziowe – Linie krawędziowe stanowią jedną z podstawowych grup znaków poziomych stosowanych na drogach publicznych. Ich zadaniem jest wyznaczenie krawędzi jezdni, oddzielenie jej od pobocza, pasa awaryjnego lub innych elementów infrastruktury drogowej oraz poprawa czytelności przebiegu drogi. W szczególnych przypadkach mogą być również stosowane na drogach wyposażonych w krawężniki, jeśli wymagają tego warunki bezpieczeństwa ruchu drogowego.

Znak P7a – linia krawędziowa – ciągła szeroka

Służy do wyznaczania krawędzi jezdni na odcinkach dróg, na których dopuszcza się zatrzymanie lub postój pojazdów na poboczu. Dzięki przerywanej strukturze umożliwia kierującym bezpieczny zjazd z jezdni na pobocze oraz ponowne włączenie się do ruchu.

Znak P-7b – linia krawędziowa – ciągła szeroka

Wyznacza granicę jezdni, której kierujący pojazdem samochodowym nie powinien przekraczać. Jej zastosowanie ma na celu zwiększenie bezpieczeństwa ruchu drogowego oraz ograniczenie możliwości zatrzymywania się na poboczu w miejscach szczególnie niebezpiecznych.

P-7d – linia krawędziowa ciągła – wąska

Jest odpowiednikiem znaku P-7b wykonywanym w wersji o mniejszej szerokości. Jej podstawowym zadaniem jest wyznaczenie granicy jezdni w miejscach, gdzie z przyczyn bezpieczeństwa nie powinno dochodzić do wjazdu na pobocze lub zatrzymywania pojazdów.

Strzałki – Strzałki kierunkowe stosuje się w celu wskazania dozwolonego kierunku jazdy z pasa, na którym się znajdują.

Rozróżnia się następujące odmiany strzałek kierunkowych:

– P-8a „strzałka kierunkowa na wprost”

– P-8b „strzałka kierunkowa w lewo”

– P-8c „strzałka kierunkowa do zawracania”

– P-8d „strzałka kierunkowa w prawo”

– P-8e „strzałka kierunkowa na wprost lub w lewo”

– P-8f „strzałka kierunkowa na wprost lub w prawo”

– P-8g „strzałka kierunkowa w lewo lub w prawo”

– P-8h „strzałka kierunkowa na wprost, w lewo lub w prawo”

– P-8i „strzałka kierunkowa na wprost i do zawracania”.

Strzałki kierunkowe stosuje się w trzech odmianach:

– długie – na drogach o dopuszczalnej prędkości powyżej 70 km/h
– krótkie – na drogach o dopuszczalnej prędkości do 70 km/h
– mini – na drodze lub jej części, przeznaczonej do ruchu rowerów, oznaczonej odpowiednimi znakami drogowymi.

Strzałki naprowadzające – Strzałki naprowadzające mają na celu uprzedzenie o konieczności opuszczenia pasa, na którym się znajdują.

Rozróżnia się następujące odmiany strzałek naprowadzających:

– P-9a „strzałka naprowadzająca w lewo”

– P-9b „strzałka naprowadzająca w prawo”.

Znaki poprzeczne – Znaki poprzeczne stosuje się w celu oznaczenia miejsc przeznaczonych do ruchu pieszych i rowerzystów w poprzek drogi, miejsc wymagających zatrzymania pojazdów oraz miejsc lokalizacji progów zwalniających.

Znak P-10 przejście dla pieszych

Stosuje się w celu oznaczenia powierzchni jezdni, drogi dla rowerów lub torowiska tramwajowego, przeznaczonej do poprzecznego ruchu pieszych. Powierzchnię przejścia wyznaczają linie, których długość stanowi szerokość przejścia. Szerokość przejścia dla pieszych s wynosi 4,0 m. Dopuszcza się wyznaczenie przejścia dla pieszych w obszarze zabudowanym o szerokości mniejszej niż 4,0 m, przy czym jego szerokość nie może być mniejsza niż 2,5 m.

Wyznaczając przejście dla pieszych, należy uwzględnić:

– natężenie i strukturę rodzajową ruchu pieszych
– warunki, w jakich odbywa się ruch pieszych i pojazdów.

W miarę potrzeb wynikających z warunków, w jakich ruch się odbywa, należy odpowiednio zwiększać szerokość przejścia dla pieszych. Szerokość przejścia nie może być większa niż 16,0 m.

Znak P-11 – Przejazd dla rowerzystów

Stosuje się w celu oznaczenia powierzchni jezdni lub torowiska tramwajowego, przeznaczonych do poprzecznego ruchu rowerów. Przejazdy dla rowerzystów wyznacza się na przedłużeniu drogi dla rowerów lub drogi dla pieszych i rowerów. Odległość między zewnętrznymi krawędziami tych linii, mierzona prostopadle do nich stanowi szerokość przejazdu dla rowerzystów, jednak nie może być mniejsza niż:

– 1,8 m – w przypadku przejazdu jednokierunkowego
– 3,0 m – w przypadku przejazdu dwukierunkowego.

Dla zapewnienia dobrej widoczności

przejazdów dla rowerzystów zaleca się dodatkowe oznaczenie powierzchni przejazdu barwą czerwoną.

Znak P-12 – linia bezwzględnego zatrzymania

Stosuje się w celu wyznaczenia miejsca zatrzymania pojazdów na wlotach dróg podporządkowanych lub przed przejazdami kolejowymi (tramwajowymi), jeżeli umieszczono znak pionowy B-20 „stop”. Linię bezwzględnego zatrzymania wyznacza się w miejscu zapewniającym kierującemu pojazdem najlepszą widoczność oraz bezpieczne oczekiwanie.

Znak P-13 – linia warunkowego zatrzymania złożona z trójkątów

Stosuje się jeżeli zachodzi potrzeba wyznaczenia miejsca zatrzymania pojazdów na wlocie drogi podporządkowanej, na której zastosowano znak pionowy A-7 „ustąp pierwszeństwa”.

Znak P-14 – linia warunkowego zatrzymania złożona z prostokątów

Stosuje się w celu wyznaczenia miejsca zatrzymania pojazdów przed:

– sygnalizatorami
– przystankami tramwajowymi bez wysepek
– przejazdami tramwajowymi i kolejowymi
– skrzyżowaniem na wlotach dróg równorzędnych
– przejściami dla pieszych
– przejazdami dla rowerzystów
– śluzami dla rowerów.

Znak P-25 – próg zwalniający

Stosuje się w celu oznaczenia umieszczonego na jezdni progu zwalniającego. Oznakowanie poziome umieszcza się na całej szerokości powierzchni najazdowej i zjazdowej progu. W odległości 1,0 m przed progiem, na nawierzchni jezdni można umieszczać punktowe elementy odblaskowe barwy białej (min. 4 elementy) usytuowane liniowo, równolegle do osi progu.

Znaki uzupełniające

Stanowią grupę znaków o różnych kształtach, wymiarach i przeznaczeniu.Stosuje się następujące znaki uzupełniające:

– symbole (P-15, P-23, P-24, P-26, P-27)
– napisy (P-16, P-22)
– linie przystankowe (P-17)
– stanowiska i pasy postojowe (P-18, P-19, P-20)
– powierzchnie wyłączone z ruchu (P-21a, P-21b)
– symbole znaków pionowych w oznakowaniu poziomym.

Znak P-15 – trójkąt podporządkowania

Stosuje się na wlotach podporządkowanych w celu uprzedzenia kierujących o zbliżaniu się do drogi z pierwszeństwem, jako uzupełnienie znaków pionowych A-7 „ustąp pierwszeństwa”.

Znak P-16 – napis stop – stosuje się jako uzupełnienie znaku P-12.

Znak P-17 – linia przystankowa

Stosuje się w celu wyznaczenia odcinka jezdni przeznaczonego na przystanek autobusowy lub trolejbusowy bez zatoki.

Znak P-18 – stanowisko postojowe

Stosuje się w celu wyznaczenia miejsc postoju na części jezdni i chodnika oraz na wydzielonych parkingach bez ustalonych konstrukcyjnie stanowisk. Na obszarach, gdzie wyznacza się miejsca postojowe, należy przewidzieć stanowiska przeznaczone dla pojazdów osób niepełnosprawnych. Stanowiska postojowe dla pojazdów osób niepełnosprawnych powinny mieć nawierzchnię barwy niebieskiej. Miejsca te oznacza się znakiem poziomym P-18 uzupełnionym symbolem osoby niepełnosprawnej oraz zaleca się dodatkowo oznaczać tabliczką do znaków drogowych pionowych T-29.

Znak P-19 – linia wyznaczająca pas postojowy

Stosuje się na drogach w bszarze zabudowanym w celu:

– wskazania pasa przeznaczonego do postoju pojazdów przy krawędzi jezdni lub zatoki postojowej

– wyznaczenia miejsc postojowych częściowo na jezdni, częściowo na chodniku.

Szerokość pasa postojowego powinna być nie mniejsza niż 2,0 m.

Znak P-20 – koperta

Stosuje się w celu oznaczenia stanowiska postojowego przeznaczonego do wyłącznego użytkowania przez niektórych uczestników ruchu. Wewnątrz znaku P-20 umieszcza się napis określający użytkownika (POLICJA, MPO itp.). W przypadku miejsc postojowych zastrzeżonych dla pojazdów elektrycznych (EE), pojazdów napędzanych gazem ziemnym (LNG, CNG), wewnątrz znaku P-20 umieszcza się napis określający odpowiednio rodzaj pojazdu: EE, LNG, CNG.

Znak P-21 – powierzchnie wyłączone z ruchu

Wyznaczone są przez zbiór linii równoległych lub zbliżonych do równoległych względem siebie, ukośnych do toru jazdy pojazdów i ograniczonych linią krawędziową – ciągłą szeroką P-7b.

Powierzchnie takie stosuje się w celu:

– dokładnego wskazania toru jazdy pojazdu
– skorygowania przebiegu krawężnika
– oddalenia toru jazdy pojazdów od przeszkód w jezdni
– uzupełnienia wysepek wyodrębnionych z jezdni, wyjątkowo ich zastąpienia.

Linie wewnątrz powierzchni ograniczonej linią ciągłą wyznacza się ukośnie do linii obwodowej w sposób stwarzający wrażenie „ześlizgiwania się” pojazdów, stosując skos 1:3. Na powierzchniach stanowiących wysepki kanalizujące ruch skos ten powinien wynosić 1:1.

Szerokość linii wewnętrznych oraz odstęp między nimi zależą od dopuszczalnej prędkości na drodze i wynoszą odpowiednio:

– 0,24 m z odstępem 0,39 m – na drogach o dopuszczalnej prędkości do 70 km/h (liniowanie wąskie) – znak P-21a
– 0,60 m z odstępem 0,98 m – na pozostałych drogach (liniowanie szerokie) – znak P-21b.

Napisy – Napisy na jezdni mogą być wyrażone wyrazami lub liczbami. Napisy stosuje się w celu poinformowania kierujących o sposobie korzystania z drogi (BUS, STOP). Oprócz napisów określonych przez znaki P-16 i P-22 można na pasach ruchu umieszczać napisy określające rodzaj pojazdów, dla których pasy te są przeznaczone (np. TAXI, STRAŻ).

Znak P-22 – BUS

Stosuje się w celu wskazania pasa ruchu przeznaczonego tylko dla autobusów (trolejbusów) i innych pojazdów wykonujących odpłatny przewóz osób na regularnych liniach.

Znak P-23 – symbol roweru

Stosuje się w celu oznaczenia: drogi dla rowerów, pasa ruchu dla rowerów, śluzy dla rowerów. Na drogach dla rowerów i pieszych znak P-23 stosuje się łącznie ze znakiem P-26.

Znak P-24 – miejsce dla pojazdu osoby niepełnosprawnej

Stosuje się do oznakowania stanowiska postojowego przeznaczonego dla osób, o których mowa w art. 8 ust.1 i 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym. Znak P-24 umieszcza się na nawierzchni barwy niebieskiej.

Znak P-26 – symbol pieszych

Stosuje się w celu oznaczenia drogi dla pieszych albo drogi dla rowerów i pieszych. Na drodze dla rowerów i pieszych, na której umieszczono znak C- 13/16 z kreską pionową, znak P-23 umieszcza się na drodze dla rowerów, a znak P-26 umieszcza się na drodze dla pieszych. Znaki te umieszcza się w tym samym przekroju drogi.

Znak P-27 – kierunek i tor ruchu rowerów

Można stosować na jezdni, z wyjątkiem:

– pasa ruchu dla rowerów
– śluzy dla rowerów
– przejazdu dla rowerzystów.

Znak P-27

umieszcza się na wylocie ze skrzyżowania i powtarza nie rzadziej niż co 50 m.

Przedstawiony opis ma charakter informacyjny i stanowi uproszczone wyjaśnienie znaczenia znaku drogowego. Szczegółowe informacje dotyczące wyglądu, wymiarów, zasad stosowania oraz znaczenia oznakowania poziomego określają przepisy wykonawcze Ministra Infrastruktury, w szczególności Załącznik nr 2 do rozporządzenia w sprawie szczegółowych warunków technicznych dla znaków i sygnałów drogowych oraz urządzeń bezpieczeństwa ruchu drogowego.

Pełna instrukcja oznakowania poziomego:Załączniki nr 1—4 do rozporzàdzenia Ministra Infrastruktury